qu'ei un modèl de prediccion numèrica?
Un modèl de prediccion numèrica, ei un programa de computadora que produsís era informacion meteorologica entath futur. Eth modèl globau ei aqueth, qu'includís tota era Tèrra, o regionaus, que corbissen solament ua part dera Tèrra. Modèls regionaus tanben son coneishudi coma modèls d'airaus limitadi.
Es previsions se calculen en tot utilizar es equacions matematiques entara fisica e era dinamica dera atmosfèra. Aguestes equacions non son lineals e son impossibles de resòlver damb exactitud. Donques, es metòdes numèrics d'obtien solucions aproximades. Diferenti modèls dan diferentes solucions.
Es modèls se inicialitzen en tot utilizar es donades observades de radiosondes, satellits meteorologics, e es observacions meteorologiques de superfícia. Era assimilacion d'observacions irregularaments espaiades son tractades e passen per un contraròtle de qualitat entà obtier es valors as lòcs utilitzables per algoritmes matematics deth modèl (generauments ua quadrícula uniformement espaiats). Es donades son dempús utilizades er eth modèl coma punt de partida entà un pronostic. Comunament, Eth conjunt de equacions que s'utilizen se coneish coma es equacions primitives. Aguestes equacions s'inície a compdar dera analisi de donades. Era longitud deth pas de temps se restaque damb era distància entre es punts deth hilat de còmput. Intervaus de tempsi entàs modèls climatics globaus pòden èster der orde de desenes de menutes, deth temps qu'intervaus de tempsi entàs modèls regionaus pòden èster quauqui segons a quauques menutes.
Es modèls se pòden veir es diferentes pagines, de forma gratuïta. Com son CEAMET(es), MeteoCiel(fr), Wetterzentrale(ge), MeteoRed(es), o MeteoSim(cat) entre altres.
GFS: Modèl de prediccion entà tota era planeta, qu'er eth cas d'Euròpa a quate actualizacions ath dia, atau que cada sies ores s'actualize damb eth nòm de GFS Euròpa. Ei uns modèls que modelitza tant a cuert, mejan, coma long termini enquiara 384ora Eth modèl aguest tractat pera aviacion americana. Ei eth modèl mes utilizat e damb mes garanties, çò qu'es situacions concrètes coma situacions retrogrades i a modèls melhors.
ECMWF: Modèl de prediccion entà Euròpa, a ua soleta gessuda ath dia que sigue liure ath hilat. Aguest modèl solet modelitza a mejan termini, atau que solei a aguesta foncion, mès va fòrça ben es situacions retrogrades. Eth modèl aguest tractat per ua associacion de 23 estats europèus. Ei eth modèl mes utilizat pes servicis de meteorologics europèus e per fòrça Tempsi dera television, coma ei eth cas de Tv3.
DWD: Modèl de prediccion entà Euròpa, a ua soleta gessuda ath dia. Eth modèl aguest tractat peth servici meteorologic alemand. Solet modelitza a cuert termini enquiara 72ora.
MASS: Modèl de prediccion localizada ar oèst europèu, a ua soleta gessuda ath dia. Aguest modèl solet modelitza ad a cuert termini, mès va fòrça ben es situacions de DANAs o petites depressions. Eth modèl aguest tractat per Meteosim SL.
UKMO: Modèl de prediccion entà Euròpa, a dues gessudes ath dia. Aguest modèl solet modelitza a cuert termini, quitament era 72ora Eth modèl aguest tractat peth Servici Meteorologic Britanic.
JMA-Europe: Modèl de prediccion entà Euròpa, a ua soleta gessuda ath dia. Eth modèl aguest tractat peth Japon. Modelitza Quitament era 192ora
GEM: Modèl de prediccion entà tota era planeta, a ua soleta gessuda ath dia. Eth modèl aguest tractat peth servici meteorologic canadian. Modelitza Enquiara 240 h as mapes de 500hps, mès es de 850hps e ploja a 120 ora
HIRLAM: Modèl de prediccion entà Euròpa occidentau, er Atlantic orientau e Africa occidentau. A dues gessudes ath dia que siguen liures ath hilat. Eth modèl aguest tractat peth AEmeT (espanhòu). Modelitza Quitament era 72ora Modèl eficient entà situacions damb DANAs.
